De vlammen laaiden hoog op, die nacht van 14 op 15 januari 2003. Heel het voorgebouw van het machtige Koninklijk Atheneumgebouw werd verwoest. De school zat zowiezo al in woelig vaarwater met een grote meerderheid van jongeren van allochtone afkomst en achterstand op veel vlakken in het centrum van Antwerpen. Ook vandaag nog komt 74 % van hun leerlingen uit gezinnen waar thuis geen Nederlands gesproken wordt. 100 van de 600 leerlingen zijn kinderen van vluchtelingen.

De vlammen waren al hoog opgelaaid  op 11 september 2001. Karin Heremans was toen 10 dagen in functie als algemeen directeur van de school. Ze getuigde gisteren tijdens een activiteit van Lead-In  over haar leiderschap. De impact van de aanslagen in Amerika liet zich ook voelen in de klassen, tussen de leerkrachten. Het Koninklijk Atheneum ontwaakte die dag al uit de soms gratuite politiek correcte retoriek van de multiculturele samenleving.

heremans

“Ik zat thuis en bereidde me voor op de persconferentie over de brand in onze school en ging door de geschiedenis van de school. Ik kwam het woord ‘wereldburgerschap’ tegen, het idee van “de mens centraal”. Ik herinner me nog levendig hoe ik kort daarna, in de turnzaal, dat idee heb uitgesproken.” Heremans greep de school bij haar wortels. Opgericht door Napoleon in 1807 als vrijzinnig antwoord op het katholieke onderwijs. Sinds dat moment werkt ze actief en interactief, met leerkrachten en leerlingen aan een waarden- en missiegedreven school. “Als je wil samenleven, moet je naar het universele gaan,” vatte ze haar visie samen alsof het vanzelf ging.

In 2007-2008 laaiden de vlammen opnieuw hoog op. Het was het hoogtepunt van het activisme van Sharia4Belgium. Hun ideëengoed infiltreerde de school. “Leerlingen werden aangesproken op de speelplaats over hun geloof, dat hun leerkrachten islam, hun ouders geen goede moslims waren. Een schoolbal organiseren ging niet meer. Jongens mochten niet meer naast meisjes zitten. De evolutieleer  en vrij wetenschappelijk denken werden in vraag gesteld. Het was onhoudbaar.” Het overtuigde Heremans nog meer van de noodzaak van een heldere missie en het afbakenen van grenzen. Ze werd motor in het gemeenschapsonderwijs voor het verbod op levensbeschouwelijke kentekens. Het verbod werd een helder statement. Ze verloor er 100 leerlingen door, maar ze bezielde er de school mee als gemeenschap “met een missie”.

“Een visie bedenk je niet, je ontdekt ze,” herhaalde Heremans enkele keren. De bepalende momenten in haar leiderschap zorgden ervoor dat de school radicaal koos voor haar identiteit. De school telt 60 leerkrachten met een basisopleiding in NLP, 10 practitioners en 2 masters, waaronder Heremans zelf. Ze zetten in op actief exploreren van talent. Ze laten leerlingen dromen, die droom uitdrukken en de stappen ernaar toe bepalen. Ze organiseren zich rond zelfsturing met Flanders Synergy. Ze bouwen actief aan netwerken. Ze stimuleren innovatie en ondernemerschap, onder andere met een oesterzwammenkwekerij in hun kelder.

De vlammen laaien opnieuw hoog op sinds 13 november en 22 maart. Dit keer maatschappelijk. Voor Heremans’s school is het business as usual. “Wij zijn al 15 jaar bezig met deradicalisering. We hébben een beleid en aanpak van vluchtelingen. Nu pas wordt het gezien. Ik ben in het verleden vier glazen plafonds tegengekomen. Ik kreeg njet op mijn vragen. We zaten in het verdomhoekje. Tot aan de aanslagen. Onze leerkrachten zijn allemaal 10 cm gegroeid omdat ze nu erkend worden voor het harde werk van de voorbije 15 jaar.”

Heremans is nu halftijds vrijgesteld om voor de Europese Commissie een project te trekken rond deradicalisering. Ze ontdekt hoe overal in Europa leiders van scholen en andere organisaties zoeken, experimenteren, de lead nemen. Haar verhaal brengt hoop. Over het potentieel van leiderschap vanuit noodzaak, in crisissen. Over het belang van het ontwikkelen en uitdragen van een positieve identiteit. Over de waarde van Europa als netwerk om snel trans-leiders te connecteren rond specifieke maatschappelijke uitdagingen.

Share on: