In veel werkomgevingen vermindert het idee van een vaste positie met duidelijke verantwoordelijkheden. “Ik zie de toekomst van mijn organisatie als een grabbelton van rollen. Iedereen kan rollen opnemen en terugleggen in die ton, zolang iedereen er samen voor zorgt dat alle rollen opgenomen worden,” zei Frank Van Massenhove tijdens een recent gesprek over leiderschap dat ik met hem had. Hetzelfde idee drukte Lars Kolund uit tijdens zijn keynote op het recente Etion Forum. Rollen in de plaats van functies is ook een onderdeel van meer zelforganiserende teams.

De tendens is duidelijk, ook de schaduwzijde ervan. Werken vanuit rollen zorgt voor permanente identiteitsconflicten, het gevoel van onverenigbaarheid van verschillende rollen. Een klassiek leidinggevend rolconflict is de combinatie van én zorgen voor resultaten én zorgen voor mensen én zorgen voor verandering. Naast conflicten zijn er ook meer bedreigingen, het gevoel van “ik kan niet blijven doen wat ik vandaag doe”. Zowel rolconflicten als –bedreigingen kunnen ernstig negatieve gevolgen hebben, zoals een verminderd gevoel van verbondenheid, minder zelfredzaamheid, meer vermijdingsgedrag, angst, onzekerheid, enz. (o.a. Stout & Dasgupta, 2013 voor een overzicht).

Terug naar het verleden kan niet en dus is het belangrijk voor organisaties om bewuster bezig te zijn met het leren jongleren van rollen en de ontwikkeling van een gevoel van identiteit dat niet afhankelijk is van een stabiele functie. Dat noemen we ‘identiteitswerk’ (Ashforth et al., 2008). Voor leiderschap betekent dit het ontwikkelen van een vaste leiderschapsidentiteit die toelaat om op een flexibele manier leiderschapsrollen en –taken op te nemen en los te laten.

Identiteitswerk is iets anders dan les of trainingen volgen. In het derde TFLI-lab van dit jaar hebben we het gehad over multiple identiteit en identiteitswerk, maar hebben we ook geëxperimenteerd met identeitswerkvormen. Met Adam Leipzig als gids definieerden we in vijf minuten de missie van ons leven. We gingen op stap met reflectievragen als “wat betekent TFLI Connect voor mij?” “Hoe spreekt de natuur tot mij over wat TFLI Connect voor mij betekent?”. De wandeling wisselde stilte af met duo- en groepsdelen. We kwamen terug samen en hadden een taal gevonden om bewuster als groep met het netwerk om te gaan, maar ook gevoeld wat identiteitswerk is.

In Nederland zijn trainingen in “rolvastheid” al redelijk ingeburgerd. Werken met teamcharters, fleximatrixen, job crafting e.d.m. is redelijk evident voor organisaties die inzetten op zelforganiserende teams. Organisaties en teams die ruimte creëren voor vragen als “hoe zijn we bezig?” “wat ging goed de voorbije maand?” “welke conflicten ervaren we?” enz… Ze vallen allemaal onder het concept “identiteitswerkplek”, gedefinieerd door Petriglieri* & Petriglieri (2010, p. 44) als “an institution that provides a holding environment for identity work”.

* Gianpiero Petriglieri is keynote spreker op de eerste Leader Gathering van Antwerp Management School op 21 oktober. Op 3 oktober organiseren we een open TFLI lab. Meer info vind je hier

Share on: