Mijn kinderen hebben de gewoonte om me vanop de achterbank verkeersaanwijzingen toe te roepen: “Mama! Je mag hier maar 120km/uur en jij rijdt 140km/u!” Vergezeld van een lichtelijk ongeruste, doch vooral beschuldigende toon.

Waarop ik dan vertwijfeld uitroep dat we anders te laat zullen zijn (niveau 2) of dat iedereen op dit stukje zo snel rijdt (niveau 3).  Meestal echter, mompel ik iets onverstaanbaar ten antwoord en zak ik –als compromis – af naar 130km/u.

Onlangs, tijdens een lange rit door Duitsland, eindbestemming Legoland, vroeg ik hen waaróm ik hier eigenlijk maar 120km/u mocht rijden. Mijn zoon, 8 jaar : “Ah, omdat dat op dat bord staat, tiens.”(niveau 4) Mijn dochter, 6, voegde daar aan toe : “En omdat je anders een boete krijgt.” (niveau 1) Ik knikte tevreden. Ik ken de vijf fasen van cognitieve morele ontwikkeling van Laurence Kohlberg (1969 – zie figuur) : mijn kinderen hebben tenminste een normale morele ontwikkeling.

Enkele kilometers verder bleek het onderwerp echter nog niet van de baan. “Hier is dat misschien niet zo belangrijk” zei mijn zoon bedachtzaam “maar stel dat je 70 rijdt in de stad, waar de straten smaller zijn en er veel mensen rondlopen, en je zou tegen een voetganger aanrijden omdat je te snel rijdt… dààrom moet je de borden volgen, mama.”

Ik zweeg. Volgens verder onderzoek naar cognitieve morele ontwikkeling (Kish-Gephart et al., 2010) functioneren de meeste volwassenen op het “conventionele” level. Een minderheid bereikt niveau 5, “gesofisticeerd redeneren”. In deze fase is er een duidelijke inspanning om morele waarden en principes te definiëren die op zichzelf staan, los van een autoriteit en gebaseerd op principes van maatschappelijk welzijn en rechtvaardigheid.

 

Referenties

-        Kish-Gephart, J., Harrison, D., & Treviño, L. (2010). Bad apples, bad cases, and bad barrels: meta-analytic evidence about sources of unethical decisions at work. Journal of Applied Psychology, 95(1), 1–31.

-        Kohlberg, L. (1969). Stage and sequence: The cognitive developmental approach to socialization. In D. A. Goslin (Ed.), Handbook of socialization theory. Chicago: Rand McNally, 347–480.

 

Share on: