Termite_Cathedral_DSC03570Vandaag heb ik het Wit-Gele kruis Oost-Vlaanderen wat beter leren kennen en hun betrachting om meer met zelfsturende teams te werken en minder met hiërarchie. Ook vandaag, lees ik in de krant het boeiende verhaal over biobotjes. Deze robotjes bouwen op een autonome manier constructies zonder ploegbaas, bouwplan of architect. Ze zijn geprogrammeerd met simpele commando’s en slagen in complexe opdrachten, een beetje zoals termieten. De biologen noemen dit stigmergie of “je plan trekken met wat je ter plaatse vindt, goed lettend op elkaar en op de omgeving en een paar simpele regels toepassend.”

“Je plan trekken met wat je ter plaatse vindt” deed me dan weer denken aan het onderzoek van Sarasvathy (2009). Zij deed uitzonderlijk goede ondernemers hardop nadenken tijdens het nemen van moeilijke beslissingen. Wat stelde ze vast? Die ondernemers nemen geen beslissingen vanuit een rationeel langetermijn plan. Ze kijken naar de middelen (“wie ze zijn, wat ze kunnen en wie ze kennen”), beperken de risico’s en kiezen de optie die hen een stapje vooruithelpt. Blijkt dat stapje goed te zijn, dan gaan ze daarop door. Sarasvathy noemt dit ‘effectuation’ of het maximaliseren van het effect van de aanwezige middelen. Ze zet het af tegen ‘causation’, waarbij het doel vooropstaat en de middelen van ondergeschikt belang zijn.

Een voorbeeld uit haar boek. Stel, je wil een Indisch restaurant beginnen. De “causation” optie is om dat helemaal te plannen en dan op zoek te gaan naar de nodige middelen. Je kan je marktsegment bepalen, je menu eraan aanpassen, ingewikkelde kostprijsberekeningen maken en budgetten plannen enz. om uiteindelijk met je plan de nodige financierders te zoeken. De “effectuation” optie is om bv. thuis een curry te maken en deze eens als dagschotel uit te testen in de bistro op de hoek. Misschien vraagt een klant of je die ook voor een feestje thuis wil maken. Een andere kennis bied je aan om een website in te richten waarin je je recepten kan delen, met leuke filmpjes en al. De filmpjes worden opgepikt en voor je het weet kom je op tv terecht…

Wat heeft dit nu allemaal met leiderschap te maken? Ook in het Wit-Gele kruis was een thema hoe hiërarchie dient om te gaan met zelfsturende teams. “Hiërarchie” staat dicht bij de “causation” logica. Hiërarchie werkt met “bevelen en controleren” om een vooraf gesteld doel te bereiken. Zelfsturing staat heel dicht bij “effectuation”: samenwerken op voet van gelijkheid en elk maximaal bijdragen aan een gedeeld doel. Of ook leiderschap als “gezag”, tegenover leiderschap als “gedeeld & authentiek”.

Jammer dat er nog geen biobotjes zijn die kunnen helpen met de transitie van hiërarchie naar zelfsturing in organisaties. Toch nog maar eens die termietenheuvels bestuderen…

Any comment?

Share on: