Peter Dedecker (N-VA) zegt in Het Nieuwsblad: “van zo’n overheidsbedrijf mag je verwachten dat het ethischer te werk gaat dan commerciële gokbedrijven”. En wat betekent dat dan – ‘ethischer te werk gaan’? Neemt de marketeer een onethische beslissing wanneer hij of zij mensen een eigen tropisch eiland voorspiegelt? Is het een moreel onaanvaardbare keuze om mensen van een jacht op de oprit te doen dromen? Brengt een overheid met zulke reclame mensen schade toe – en moet ze hen tegen zichzelf beschermen? En is subtielere reclame dan de oplossing?

De wetenschappelijke literatuur buigt zich al decennia lang over de moeilijkheid van het ethische beslissingsproces. Zonder in te gaan op wat “het goede” vs. “het kwade” dan inhoudt, probeert ze te achterhalen hoe de mens kiest wanneer hij of zij vrijwillig kan kiezen tussen een daad die anderen kan schaden of een actie die anderen ten goede komt. Zo gedefinieerd, lijkt dat nochtans een tamelijk ongecompliceerde keuze. Onderzoek toont echter aan dat onbewuste invloeden een rol spelen in ons keuzeproces, waardoor het een stuk minder eenvoudig wordt dan we op het eerste zicht zouden denken.

Wat doe jij wanneer je moet beslissen of je bedrijfsgevoelige informatie – die je in vertrouwen werd verteld – openbaar maakt? Maak je een lijstje van de voor- en nadelen? Van het aantal mensen dat schade ondervindt bij het wel of niet vertellen? Ken je een gewicht aan al die mensen toe?

Of volg je je buikgevoel? Slaap je er een nachtje over? Bedenk je misschien hoe je je zou voelen bij een voorpagina van de krant met je foto en keuze 1 ten opzichte van diezelfde voorpagina met keuze 2?

Maar nog belangrijker: welke beslissingsstrategie levert de beste beslissing op? En moet een overheid – of een bedrijf – mensen tegen hun intuïtie beschermen door met rationele beslissingsmodellen de onbetrouwbaarheid in te dijken? Of is het onze eigen verantwoordelijkheid om goed te leren luisteren naar onze intuïtie?

De volgende weken nemen we je mee in de wereld van heuristieken en vooroordelen, moreel redeneren en intuïtief denken. Op zoek naar het antwoord op de vraag: “ethischer te werk gaan – kan je dat leren?”

 

Referenties

-          Jones, T. (1991). Ethical decision making by individuals in organizations: An issue-contingent model. Academy of Management Review, 16(2), 366–395.

-          Moore, C., Detert, J., Treviño, L., Baker, V., Mayer, D. (2012). Why employees do bad things: moral disengagement and unethical organizational behavior. Personnel Psychology, 65, 1-48.

 

Share on: