“Het begint allemaal met nieuwsgierigheid,” begon Duco Sickinghe zijn verhaal op het eerste open evenement van Ignited. “Als leerlingen nieuwsgierig zijn, dan komen ze vanzelf in actie.” Een eenvoudig uitgangspunt met grote gevolgen als je het echt meent. Sickinghe is een geboren verhaaltjesverteller. Hij sloeg gensters met kleine verhaaltjes over zijn bewind bij Telenet, zijn ervaringen met Steve Jobs, wat hij zou doen als leerkracht, “maar ik heb nooit voor de klas gestaan, dus ik heb gemakkelijk praten”.

“Waarom kan een schooljaar niet beginnen met uit te leggen welk doel er bereikt moet worden en inspraak geven in het bereiken van dat doel?” Empowerment dus. “We hebben als mens ambitievermogen. Ik zou aan het begin van het jaar vragen aan de leerlingen om hun ambities op het bord te schrijven. Ik zou willen weten waar ze van dromen, zodat de examens geen doel op zich worden.”

“Leiderschap is de oplossing voor vermoeidheid of zelfs burn-out. Zeg minder aan leerlingen wat ze allemaal moeten doen. Nodig ze uit. Schakel ze in. Maak er leiders van door ze een rol te geven waarin ze kunnen uitblinken. Je hebt drie types leider: expertleiders, visionaire leiders en mensenleiders. Ken jezelf, ken je sterkte en laat je aanvullen op je tekorten. Leiderschap is niet alles alleen geven. Als je alleen geeft, dan wil je eigenlijk controle en dat leidt finaal tot onbalans of burn-out.” Leiderschap delen dus, vanuit zelfkennis.

“Waarom laat je de leerlingen geen persoonlijkheidstest invullen en bespreek de resultaten. De verschillen erkennen zorgt voor opluchting.” Omgaan met diversiteit betekent niet allemaal gelijk worden, maar juist gelijk zijn in het feit dat we allemaal verschillen. ”In een bedrijf is cultuur het allerbelangrijkste. Op het einde was de cultuur bij Telenet zo helder dat mijn rol overbodig werd. De dame van het call center kon beslissingen nemen omdat ze perfect wist waar Telenet voor stond. Hetzelfde geldt in de klas.”

“Bespreek je waarden met je leerlingen en sluit een deal over gepast en ongepast gedrag. Zeg ook niet “dit is de regel”, maar toon ze. De eerste keer dat je een cultuurdiscussie met je klas houdt, zal je falen. Dat moet groeien. Maar begin eraan. En waarom maak je voor jezelf geen vragenlijst over de dingen die de klas samen belangrijk vindt. Die kan je dan regelmatig afnemen en bespreken. In bedrijven noemen we dat KPI’s.”

Tijdens het vertellen bleef Sickinghe glimlachen. Hij sloeg leiderschapsspijkers met koppen, maar zonder bekeringsdrang. “Het goede nieuws is dat we een boel niet weten en wie het weet mag het zeggen,” bleef hij herhalen. Alhoewel zijn betoog redelijk techno-optimistisch en economisch gedreven klonk, riep hij weinig weerstand op. Hij maakte glashelder de link tussen leerkrachten met leiderschap, leerlingen met ambitie en een maatschappij in  verandering.

“Maar zullen die leerkrachten met leiderschap niet botsen met hun schoolbestuur? Zal hun enthousiasme niet gefnuikt worden door hun vermoeide, sceptische en/of rigide collega’s? Wat doe je met de institutionele krachten?” vroeg ik hem na de workshop. “Dat is het juist. Als je het systeem wil veranderen, dan gebeurt er niets. Je kan de mensen veranderen, de early adopters inspireren, de rest volgt wel.” Werken met het systeem, niet tegen. Les nr. 1 in persoonlijk leiderschap.Ik dacht met enige frustratie terug aan mijn workshop gedeeld leiderschap met schooldirecteuren. Hoe filosofisch en problematiserend het soms allemaal werd.

Ignited is dit schooljaar begonnen met het coachen van leerkrachten in zes scholen. Hun gestructureerde, pragmatische en professionele aanpak zal gensters slaan in het onderwijs dat snakt naar perspectief. Niet inzoomen op de problemen. Niet vertrekken van diepgravende analyses, maar kijken naar wat mogelijk is. Vanuit nieuwsgierigheid.

Ilja Klink getuigde van de turn around van een “zwarte school” in Amsterdam, doorgestart in 2011 met 40 leerlingen en nu met 650. Meer hierover in “Onderwijzer aan de macht“, een reportage van VPRO over de emancipatiebeweging in het Nederlandse Onderwijs. Nu pioniert ze een nieuw programma voor docenten: De Nederlandse School. Ze zet in op (zelf-)onderzoek, design thinking &  experimenteren. Meer en meer zwaluwen kondigen de lente aan.

Share on: